یک سال محصول‌هانت: آنچه از پشتِ صحنه یاد گرفتم

یک سال پیش، در یک عصرِ سردِ پاییز، یک صفحهٔ خالی روی صفحهٔ مانیتور باز کرده بودم و از خودم می‌پرسیدم: اگر کسی فردا صبح محصولی بسازد در ایران، کجا آن را نشان بدهد؟ نه به سرمایه‌گذار، نه به خبرگزاری، نه به آن گروهِ تلگرامی که هر روز پیامش گم می‌شود؛ بلکه به آدمی که واقعاً علاقه‌مند است ببیند چه چیزی این هفته در این کشور ساخته شده. جواب‌ها همه ناقص بودند. این یادداشت، روایتِ من از یک سالِ بعد است.

محصول‌هانت یک ساله شد. در این یک سال نه به یک پلتفرمِ بزرگ تبدیل شد، نه قرار بود بشود. اما تبدیل شد به چیزی که حالا می‌فهمم چه هست: یک دفترِ هفتگیِ کوچک از آنچه ایرانی‌ها می‌سازند. می‌خواهم بنویسم از پشتِ صحنه — از تصمیم‌هایی که گرفتم، از سازنده‌هایی که دیدم، از اشتباه‌هایی که هنوز هم گاهی شب‌ها به آن‌ها فکر می‌کنم.

از کجا شروع شد — یک صفحهٔ خالی و یک سؤال

اولین نسخهٔ محصول‌هانت یک فرمِ ساده بود و یک جدول. هیچ‌چیزِ دیگری نبود. نه دسته‌بندی، نه رأی‌گیری، نه روزنامه‌ای که حالا دارید همین یادداشت را در آن می‌خوانید. فقط یک سؤال در ذهنم بود: آیا اگر فضایی بسازم که سازنده‌ها بتوانند بدونِ هزینه، بدونِ آشنایی، بدونِ توصیه‌نامه محصول‌شان را عرضه کنند، کسی می‌آید؟

هفتهٔ اول، سه نفر آمدند. هر سه را شخصاً می‌شناختم. هفتهٔ دوم، یک نفر آمد که نمی‌شناختم — یک توسعه‌دهنده از مشهد که یک افزونهٔ کوچک برای مرورگر ساخته بود. هنوز هم آن لحظه را یادم هست؛ نوتیفیکیشنِ ثبتِ محصول روی موبایلم آمد و من نشسته بودم در یک کافه و فهمیدم که این پروژه دیگر فقط برای دوستان نیست.

اگر دوباره شروع می‌کردم، همین کار را می‌کردم. کمتر فکر می‌کردم، زودتر منتشر می‌کردم، و آن صفحهٔ «درباره» را — که حالا در mahsoolhunt.ir/about هست — از همان روزِ اول می‌نوشتم. چون آدم‌ها قبل از این‌که محصول‌شان را به یک پلتفرم بسپارند، می‌خواهند بدانند پشتِ آن چه کسی نشسته است.

آنچه دربارهٔ سازنده‌های ایرانی فهمیدم

تصورِ غلطی داشتم. فکر می‌کردم سازنده‌های ایرانی کم‌اند. یا اگر هستند، پنهان‌اند. هیچ‌کدام درست نبود. سازنده‌ها هستند، خیلی بیشتر از آنچه فکر می‌کردم، و پنهان هم نیستند — فقط در جاهایی هستند که من بلد نبودم نگاه کنم. در گروه‌های تلگرامیِ تخصصی، در ریپازیتوری‌های گیت‌هابی که توضیحاتش فارسی است، در صفحات اینستاگرامی که با حوصله یک ابزار را معرفی می‌کنند بدونِ این‌که کسی متوجه شود این یک محصولِ جدی است.

چیزی که برایم تازگی داشت، تنوع بود. تصورم این بود که عمدهٔ محصول‌ها در حوزهٔ هوش مصنوعی یا سَس خواهند بود. اشتباه می‌کردم. ابزارهای کوچک برای حسابداریِ خانگی، اپلیکیشن‌های تخصصی برای پزشکان، بازی‌های مستقلی که دو نفر در یک آپارتمان ساخته بودند، ابزارهایی برای معلمان که با تقویمِ جلالی و امتحاناتِ نهایی کار می‌کنند. وقتی mahsoolhunt.ir/categories را نگاه می‌کنم، می‌بینم که هر دسته‌بندی داستانِ خودش را دارد.